انواع اختلالات اضطرابی در کودکان

5 اختلال اضطرابی در کودکان

کودکانی که به طور پی درپی دچار اضطراب می شوند به اختلال های اضطرابی مبتلا می باشند. اضطراب، حالتی خُلقی است که مشخصه ی آن هیجان منفی شدید و تنش های جسمانی می باشد که در آن، فرد با نگرانی خطر یا حادثه ای ناگوار را پیش بینی میکند.

این تعریف، دو ویژگی اساسی اضطراب، یعنی عاطفه منفی شدید و عامل ترس را بیان میدارد. این اختلال به اشکال مختلفی بروز می کند که ویژگی های مشترکی با یکدیگر دارند. علاوه بر آن اختلال های اضطرابی با یکدیگر همپوشی دارند و بسیاری از کودکان در یک دوره زمانی یا در زمان های مختلف دوره رشد، از بیش از یک نوع اختلال اضطرابی رنج می برند.

کودکان دارای اختلالات اضطرابی، به غیر از اضطراب، علامتهای دیگری را نیز بروز می دهند که عبارتند از: انحراف شناختی، علایم فیزیکی، نقص های عاطفی و اجتماعی و افسردگی.

در کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)،   5نوع اصلی اختلال اضطرابی بیان شده و اختلال وسواسی اجباری و اختلال استرس پس از سانحه در طبقه های جداگانه ای مورد بحث قرار گرفته اند. در اینجا خصوصیات اصلی این 5 اختلال، به طور خلاصه بیان می شوند:

اختلال اضطراب جدایی

اختلال اضطراب جدایی، با نگرانی شدید از جدایی از والدین یا خانه مشخص م یشود. کودکان ممکن است علائمی از ناراحتی و شکایت جسمانی را در هنگام جدایی بروز دهند. همچنین نگرانی های زیاده از حد و غیر واقع بینانه در مورد آسیب به خود یا دیگران را هنگام جدایی تجربه کرده و نمیخواهند تنها بمانند. این ترسها در برخی از کودکان تا سال های دبستان و حتی بعد از آن باقی می مانند و پس از آن نیز، بعد از یک دوره استرس یا تروما، دوباره ظاهر می شوند. نرخ شیوع این اختلال در کودکان، تقریبا 4 درصد گزارش شده است. اختلال اضطراب جدایی در کودکان به طور زیادی با اختلال اضطراب فراگیر و فوبی خاص همبودی دارد.

اختلال فوبی خاص

اختلال فوبی خاص با ترس شدید و غیر منطقی از یک شیء یا موقعیت معین، مشخص می شود. برای مثال سگ ها، عنکبوت ها و تاریکی. نرخ شیوع این اختلال در کودکان 8 تا 9 ساله، در پسرها 7 درصد و در دخترها 10 درصد است. اختلال فوبی خاص با دامنه ای از دیگر اختلالات، مخصوصا افسردگی در بزرگسالان همبودی دارد. افراد دارای این اختلال معمولا در معرض خطر دیگر اختلالات اضطرابی، اختلال دوقطبی و افسردگی، سوء رفتار مواد، علایم جسمانی سازی و اختلال شخصیت می باشند.

اختلال اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی با ترس شدید و غیرمنطقی از خجالت یا تحقیر هنگام انجام دادن کاری در حضور جمع مشخص میشود. این اختلال با اختلال اضطراب جدایی متفاوت می باشد. کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی، در خانه نیز دایما به بزرگترها می چسبند ولی در اختلال اضطراب اجتماعی، در خانه بسیار راحت هستند. نرخ شیوع این اختلال حدود 7 درصد گزارش شده است. اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان اغلب با دیگر اختلال های اضطرابی، افسردگی عمده، و سوءمصرف مواد همبودی دارد.

اختلال وحشت زدگی (پانیک)

اختلال وحشت زدگی با حملات تکرار شونده، غیر منتظره و شدید اضطراب مشخص می شود. این حملات ممکن است شامل کوتاهی نفس کشیدن، عرق کردن، ناراحتی معده، سرگیجه یا ترس از مرگ باشند. اختلال وحشت زدگی میتواند با یا بدون گذر هراسی باشد که در آن فرد اضطراب به خاطر قرار گرفتن در مکانهایی به وجود میآید که فرار از آنها دشوار می باشد یا در صورت وقوع حمله، امکان دریافت کمک وجود نداشته باشد. مانند گرفتار شدن در جمعیت. شیوع این اختلال حدود 2 تا 3 درصد گزارش شده است. این اختلال اغلب با دیگر اختلال های اضطرابی، افسردگی عمده، و اختلالات طبی متعددی مانند علایم و موقعیت های پزشکی مثل پرکاری تیروئید، آسم، سرگیجه، آریتمی قلبی همبودی دارد.

اختلال اضطراب فراگیر

مشخصه اختلال اضطراب فراگیر، نگرانی یا تنش مزمن یا اغراق آمیز، تقریبا پیش بینی دائم وقایع ناگواری که عامل برانگیزانندهای برای آن وجود ندارد (انتظار توأم با دلواپسی) می باشد. این نگرانی غالبا با نشانه های جسمانی از قبیل لرزش، انقباض ماهیچه ها، سردرد و تهوع همراه است. طبق مطالعات در بریتانیا تخمین زده می شود که نرخ شیوع این اختلال در کودکان 5 تا 10 ساله کمتر از 1 درصد و در کودکان 6 تا 11 ساله آمریکایی 11 درصد باشد. اختلال اضطراب فراگیر با دیگر اختلال های اضطرابی همبودی زیادی دارد و همبودی آن با اختلال های سوء مصرف مواد، اختلال سلوک، سایکوتیک، رشدی-عصبی کمتر از معمول می باشد.

سیده فاطمه موسوی
کاندیدای دکتری روانشناسی دانشگاه تهران

منابع:

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders DSM-5 (text revision). Washington, DC: Author.
Barlow, D. H. (2002). Anxiety and its disorders: The nature and treatment of anxiety and panic (2nd ed.). New York: Guilford Press.
Costello, E. J., Egger, H., & Angold, A. (2005). 10-year research update review: The epidemiology of child and adolescent psychiatric disorders: I. Methods and public health burden. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 44, 972–986.
Mash, E. J., Wolfe, David A. (2013). Abnormal Child Psychology. (5th Ed.) Wadsworth, Cengage Learning.